Evet, hakaret suçunun kanunda belirtilen hallerinde “Önödeme”den yararlanmak mümkündür. Bu haller 125. maddenin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası şeklinde belirtilmiş olup yazımızın devamında izah edilecektir. “Ön Ödeme” uygulamasından yararlanmak mümkündür. Türk Ceza Kanunu’nda yapılan son değişiklikler ile birlikte, 07.11.2024 tarihi itibariyle Hakaret Suçu’nun bazı halleri ön ödeme kapsamına alınmıştır.
Önödeme Nedir?
Ön ödeme, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 75. maddesine göre, uzlaştırma kapsamında kalan suçlar hariç olmak üzere, sadece adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının üst sınırı 6 ayı aşmayan hapis cezası gerektiren suçlar bakımından, kanunda gösterilen usule göre belirlenen belli bir miktar paranın, şüpheli/sanık tarafından süresi içerisinde ödenmesi durumunda, kamu davasının açılmamasını ya da açılmış olan kamu davasının düşürülmesi sonucunu doğuran bir uygulamadır.
1988 yılında kabul edilen 3506 sayılı yasa ile TCY 119. maddesinde yapılan değişiklik ile madde ile günümüzdeki halini almıştır.
Uygulamada ve halk arasında “Önödeme Emri” olarak da bilinmektedir.
Türk Ceza Kanunu’nda ÖnÖdeme
Türk Ceza Kanunu’nda ön ödeme şu şekilde düzenlenmiştir:
(1) Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili;
a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını,
b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı,
c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını,
Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. (Ek cümleler:17/10/2019-7188/16 md.) Failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/12 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.
(2) Özel kanun hükümleri gereğince işin doğrudan mahkemeye intikal etmesi halinde de fail, hakim tarafından yapılacak bildirim üzerine birinci fıkra hükümlerine göre saptanacak miktardaki parayı yargılama giderleriyle birlikte ödediğinde kamu davası düşer.
(3) Cumhuriyet savcılığınca madde kapsamına giren suç nedeniyle önödeme işlemi yapılmadan dava açılması veya dava konusu fiilin niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi halinde de yukarıdaki fıkra uygulanır.
(4) Suçla ilgili kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hallerde ödenmesi gereken miktar, yukarıdaki fıkralara göre adlî para cezası esas alınarak belirlenir.
(5) Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
(6) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Bu madde hükümleri;
a) Bu Kanunda yer alan;
- Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası),
- (Ek:7/11/2024-7531/16 md.) Hakaret (125 inci maddenin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrası),
- Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde 171),
- Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin birinci fıkrası),
- Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü maddenin birinci fıkrası),
- Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları), suçları,
b) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç,
c) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç,
d) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan suç, bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.
(7) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Ödemede bulunulması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
Hakaret Suçunun Hangi Halleri Ön Ödeme Kapsamındadır?
Ceza Kanunu’nda Önödeme’nin düzenlendiği 75. maddesinde; 125. maddenin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentleri ve dördüncü fıkrasının ön ödemeye tabii olduğu belirtilmiştir.
Bu sebeple:
- Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı
- Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine
görevlerinden dolayı hakaret edilmesi
Hallerinde Ön Ödeme’den yararlanılması mümkün değildir. Bu haller dışında işlenen hakaret suçlarının basit halleri ön ödeme kapsamındadır.
Hakaret Nedeniyle ÖnÖdeme Bedeli Ne Kadar Olur?
ÖnÖdeme Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir:
Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili;
a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını,
b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı,
c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını,
Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. Denmektedir. Hakaret suçunun alt sınırı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine 3 ay olarak belirtilmiştir. 3 aylık bu süre günlük en az 100TL’den hesaplanabilmektedir. Bu nedenle hakaret suçlarında en az 9.000TL ve soruşturma giderleri ödenerek kamu davasının açılması engellenebilir, şayet dava ikame edilmiş ise bu dava ödeme itibariyle düşürülebilir.
ÖnÖdeme Nereye ve Kime Yapılmalıdır?
Önödeme kararının hangi aşamada verildiği önem arz etmeksizin kararın verildiği savcılığın yahut mahkemenin bağlı bulunduğu adliye veznesine ödenmesi gerekmektedir. Eğer adliye veznesi mevcut değil ise kararın verildiği makamın bulunduğu yer il merkezi ise Valilik, ilçe merkezi ise Kaymakamlık binalarında bulunan Mal Müdürlükleri’ndeki veznelere ödenebilir.
Ön Ödeme Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?
Ödeme yaparken; ön ödeme kararını veren veren makamı, varsa soruşturma veya dosya numarasını, aleyhine ön ödeme kararı verilen kimsenin; TC kimlik numarasını, isim ve soy isminin açıklama kısmında belirtilmesi gerekmektedir. Ön ödeme işlemini gerçekleştirdikten ilgili makama ödemeye ilişkin dekontun sunulması gerekmektedir.