Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirmek konusunda tüm sonuçlar üzerinde uzlaşmaları hâlinde başvurdukları, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenen özel bir boşanma türüdür. Çekişmeli boşanmaya kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanması nedeniyle uygulamada en sık tercih edilen yöntemlerden biridir.
Aşağıda anlaşmalı boşanmaya ilişkin temel kavramlar, şartlar, dava süreci ve pratik noktalar ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.
1. Anlaşmalı Boşanmanın Hukuki Dayanağı
Türk Medeni Kanunu’na göre:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı,
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmeli,
- Boşanmaya ve boşanmanın tüm sonuçlarına ilişkin tam bir anlaşma sağlanmalı,
- Hâkim, tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
Bu şartların tamamı sağlandığında, hâkim boşanmaya karar verebilir.
2. Anlaşmalı Boşanmanın Şartları (Detaylı Açıklama)
2.1. Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması
Kanun koyucu, evliliğin bir yıl içinde anlaşmalı şekilde sona erdirilmesini uygun görmamaktadır. Bir yıl dolmadan yapılan başvurular kesinlikle reddedilir.
2.2. Tarafların Ortak Hareket Etmesi
Eşler aynı dilekçeyle başvurabilir veya bir taraf dava açtıktan sonra diğer taraf “kabul beyanı” sunabilir.
2.3. Boşanmanın Tüm Sonuçlarında Anlaşma
Anlaşmalı boşanmanın en önemli unsuru, tarafların aşağıdaki tüm konularda uzlaşı sağlamasıdır:
- Eşlerin birbirinden talep edeceği nafaka türleri (yoksulluk – iştirak)
- Çocukların velayeti
- Çocukla kişisel ilişki kurulması
- Mal paylaşımı
- Maddi–manevi tazminat talepleri
- Soyadı kullanımı
2.4. Hâkimin İncelemesi ve Tarafların Dinlenmesi
Taraflar mutlaka duruşmada hazır bulunmalıdır. Hâkim şu hususları değerlendirir:
- Tarafların iradelerinin özgür olup olmadığı
- Protokolün kamu düzenine uygunluğu
- Çocukların üstün yararının gözetilip gözetilmediği
Hâkim gerekirse protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Taraflar bu değişikliği kabul ettiğini duruşma sırasında beyan ederse sorun kalmaz.
3. Anlaşmalı Boşanma Süreci (Aşama Aşama)
3.1. Protokolün Hazırlanması
Taraflar birlikte oturup tüm hususları içeren bir anlaşmalı boşanma protokolü düzenler. Bu protokol dava dilekçesiyle birlikte mahkemeye sunulur.
3.2. Dava Dilekçesinin Verilmesi
Aile mahkemesine hitaben hazırlanmış, anlaşmanın özetlendiği dilekçe protokol ile birlikte teslim edilir.
Başvuru sırasında:
- Nüfus kayıt örneği,
- Protokol,
- Vekâletname (avukatla temsil edilmiyorsa gerekmez)
gibi belgeler sunulur.
3.3. Duruşma Günü
Genellikle kısa süre içinde duruşma günü verilir. Tarafların mutlaka şahsen katılması gerekir.
3.4. Mahkeme Süreci
Duruşmada hâkim:
- Tarafları ayrı ayrı dinler,
- Serbest irade ile boşanmak isteyip istemediklerini sorar,
- Protokol hükümlerinin anlaşılır ve uygulanabilir olup olmadığını inceler.
3.5. Boşanma Kararı
Şartlar sağlandığında hâkim duruşma sonunda hükmü açıklar. Kararın kesinleşmesi için kesinleşme şerhi alınması gerekir. Bu aşama tamamlanmadan boşanma resmi olarak sonuçlanmış sayılmaz.
4. Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar (Genişletilmiş)
Protokol, sürecin en kritik aşamasıdır. Aşağıdaki unsurların açık ve tereddütsüz düzenlenmesi gerekir:
4.1. Nafaka Düzenlemeleri
- İştirak nafakası: Çocuğun bakım giderleri için.
- Yoksulluk nafakası: Ekonomik olarak dezavantajlı eş için.
- Nafaka ödeme günleri, miktarı, artış oranları net olmalıdır.
4.2. Velayet
Velayetin hangi ebeveyne bırakıldığı ve bu kararın çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığı hakim tarafından özellikle incelenir.
4.3. Kişisel İlişki Düzenlemesi
Görüşme günleri, saatleri, özel günler (bayramlar, yaz tatili vb.) ayrıntılı yazılmalıdır.
4.4. Mal Paylaşımı
Evlilik süresince edinilen malların nasıl paylaşılacağı açıkça belirtilmelidir. Örneğin:
- Gayrimenkuller
- Araçlar
- Banka hesapları
- Ziynet eşyaları
4.5. Tazminatlar
Eşlerin birbirinden maddi veya manevi tazminat talep edip etmediği net olarak ifade edilmelidir.
4.6. Soyadı Kullanımı
Boşanma sonrası eşlerden biri diğerinin soyadını kullanmaya devam edecekse bu durum açıkça yazılmalıdır.
5. Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
Dava genellikle tek celsede sonuçlanır. Uygulamada ortalama süre:
- Evrakların hazır olması ve duruşmaya katılım sağlanması hâlinde: 1–2 hafta
- Kararın kesinleşmesi: 1–2 ay
Bu süreler mahkemelerin yoğunluğuna göre değişebilir.
6. Anlaşmalı Boşanmanın Avantajları
- Çekişmeli davaya göre çok daha hızlıdır.
- Maliyetler daha düşüktür.
- Taraflar arasındaki uyuşmazlık minimuma iner.
- Çocuklar açısından daha az yıpratıcıdır.
- Mahkeme süreci kısa ve sade olduğu için taraflar için psikolojik olarak daha kolaydır.
7. Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Arasındaki Farklar
| Konu | Anlaşmalı Boşanma | Çekişmeli Boşanma |
|---|---|---|
| Süre | Kısa, tek celse | Aylar–yıllar sürebilir |
| Uyuşmazlık | Yok | Yüksektir |
| Maliyet | Düşük | Yüksek |
| Hâkimin rolü | Anlaşmanın uygunluğunu denetler | Delil değerlendirir, tanık dinler |
| Psikolojik etki | Daha hafif | Daha ağır |
Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi Örneği
… AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI :
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No:
Adres:
DAVALI :
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No:
Adres:
DAVA KONUSU :
TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
- Davacı ile davalı …/…/…. tarihinde evlenmiş olup evlilik birliği en az bir yıl sürmüştür. Taraflar evlilik birliğini sürdürmenin artık mümkün olmadığı konusunda ortak kanaate varmışlardır.
- Taraflar, evlilik birliğinin sona erdirilmesi konusunda serbest iradeleriyle anlaşmış olup boşanmanın tüm hukuki sonuçlarını düzenleyen “Anlaşmalı Boşanma Protokolü” hazırlanarak işbu dilekçe ekinde mahkemenize sunulmuştur.
- Taraflar, protokolde yer alan düzenlemeleri kabul ettiklerini, duruşmada hazır bulunarak boşanma iradelerini bizzat mahkemenize açıklayacaklarını beyan etmektedir.
- Taraflar arasında boşanmanın mali sonuçları (nafaka, maddi–manevi tazminat) ve çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) hususlarında tam bir anlaşma sağlanmıştır. Hazırlanan protokol, Türk Medeni Kanunu hükümlerine ve çocuğun üstün yararı ilkesine uygundur.
HUKUKİ SEBEPLER :
Türk Medeni Kanunu m. 166/3 ve ilgili tüm yasal mevzuat.
DELİLLER :
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü
- Nüfus kayıt örneği
- Gerekli diğer bilgi ve belgeler
SONUÇ VE TALEP :
Yukarıda arz ve izah olunan sebeplerle;
Tarafların TMK m. 166/3 kapsamında anlaşmalı olarak boşanmalarına, hazırlanan protokolün hüküm altına alınmasına karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.
Davacı
Adı Soyadı
İmza
Davalı
Adı Soyadı
İmza
Ekler:
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü
- Nüfus kayıt örneği
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ ÖRNEĞİ
Taraflar:
1- Adı Soyadı (Eş 1)
T.C. Kimlik No:
Adres:
2- Adı Soyadı (Eş 2)
T.C. Kimlik No:
Adres:
Taraflar, …/…/…. tarihinden beri evli olup, ortak hayatın yeniden kurulması mümkün olmadığına kanaat getirdiklerinden Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca anlaşmalı olarak boşanmaya karar vermişlerdir. Aşağıdaki koşulları kabul ettiklerini, özgür iradeleriyle bu protokolü düzenlediklerini beyan ederler.
MADDE 1 – BOŞANMA
Taraflar, TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmayı kabul ederler. Mahkemede hazır bulunarak boşanma iradelerini bizzat açıklayacaklardır.
MADDE 2 – VELAYET
Evlilik birliğinden doğan müşterek çocuk(lar):
- Adı Soyadı – Doğum Tarihi:
- Adı Soyadı – Doğum Tarihi:
Müşterek çocuğun/çocukların velayeti … (anne/baba) üzerinde bırakılacaktır. Bu düzenlemenin çocuğun üstün yararına olduğu taraflarca kabul edilir.
MADDE 3 – KİŞİSEL İLİŞKİ (GÖRÜŞME DÜZENİ)
Velayeti almayan taraf ile müşterek çocuk(lar) arasında aşağıdaki kişisel ilişki düzeni kurulmuştur:
- Her ayın 1. ve 3. haftası cumartesi günü saat 10.00 – 18.00 arası,
- Dini ve milli bayramlar ile özel günlere ilişkin ayrıntılı düzenleme:
Örneğin; Ramazan ve Kurban bayramlarının birinci günü saat 10.00–18.00, - Yaz tatilinde her yıl … hafta, başlangıç ve bitiş tarihleri taraflarca belirlenir.
Taraflar, bu düzenlemenin gerektiğinde çocuk yararı gözetilerek revize edilebileceğini kabul eder.
MADDE 4 – İŞTİRAK NAFAKASI
Velayet kendisine verilmeyen eş, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderleri için diğer eşe aylık … TL iştirak nafakası ödeyecektir.
Ödemeler her ayın … gününde yapılacak olup, nafaka her yıl TÜFE oranında artırılacaktır.
MADDE 5 – YOKSULLUK NAFAKASI
Taraflardan …, boşanma ile yoksulluğa düşecek olması nedeniyle diğer taraftan aylık … TL yoksulluk nafakası alacaktır/alma hakkından feragat eder.
(Nafaka talebi yoksa: “Taraflar birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmemektedir.”)
MADDE 6 – MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
Taraflar, birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep etmeyeceklerini karşılıklı olarak kabul ederler.
(Talep varsa miktar açıkça yazılmalıdır.)
MADDE 7 – MAL PAYLAŞIMI
Evlilik birliği içinde edinilen taşınır, taşınmaz, banka hesapları ve diğer tüm malvarlığı değerlerine ilişkin tarafların anlaşması aşağıdaki gibidir:
- … adresindeki taşınmaz … adına bırakılacaktır.
- Araç plakası … olan otomobil … adına bırakılacaktır.
- Banka hesaplarında bulunan mevcut meblağların paylaşımı: …
- Ziynet eşyaları: …
Taraflar, bu madde ile mal paylaşımına ilişkin tüm haklarını karşılıklı olarak tasfiye ettiklerini kabul ederler.
MADDE 8 – SOYADI KULLANIMI
Boşanma sonrası eş …, diğer eşin soyadını kullanmayacaktır / kullanmasına muvafakat edilmiştir.
(TM K m. 173 uyarınca izin verilmesi mümkündür.)
MADDE 9 – EŞYALARIN PAYLAŞIMI
Ev eşyaları, beyaz eşya, mobilya ve kişisel eşyaların paylaşımı taraflarca aşağıdaki şekilde kararlaştırılmıştır:
- …
- …
Tarafların birbirinden eşya yönünden başka bir talebi bulunmamaktadır.
MADDE 10 – PROTOKOLÜN MAHKEMECE ONAYI
Taraflar, hâkim tarafından gerekli görülmesi hâlinde protokolde yapılacak değişiklikleri mahkeme huzurunda kabul edebileceklerini beyan ederler.
MADDE 11 – KARŞILIKLI FERAGAT
Taraflar, boşanma, mal paylaşımı, nafaka, velayet, kişisel ilişki ve diğer tüm konularda birbirlerinden başka herhangi bir hak ve alacak taleplerinin bulunmadığını karşılıklı olarak kabul ederler.
MADDE 12 – YÜRÜRLÜK
Bu protokol, taraflarca okunup özgür iradeleriyle imzalanmış olup aile mahkemesine sunulacaktır.
Tarih: … / … / ….
Tarafların İmzaları:
Eş 1: ………………………………
Eş 2: ………………………………
Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Anlaşmalı Boşanma
Aşağıdaki sorular, “anlaşmalı boşanma nasıl yapılır”, “anlaşmalı boşanma şartları”, “anlaşmalı boşanma protokolü”, “anlaşmalı boşanma ne kadar sürer” gibi yüksek arama hacimli ifadeleri içerecek şekilde SEO uyumlu hâle getirilmiştir.
1. Anlaşmalı boşanma nedir?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm koşullarında anlaşarak TMK m.166/3 kapsamında hızlı bir şekilde evliliği sonlandırdığı boşanma türüdür.
2. Anlaşmalı boşanma nasıl yapılır?
Taraflar bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlar, Aile Mahkemesi’ne dava dilekçesi ile başvurur ve duruşmada boşanma iradelerini bizzat açıklarlar.
3. Anlaşmalı boşanma şartları nelerdir?
- Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması
- Tarafların boşanmaya tam rızası
- Boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşma
- Hazırlanmış bir protokolün sunulması
- Tarafların duruşmaya şahsen katılması
4. Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?
Evet, çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Belgeler tam ise süreç hızlı ilerler.
5. Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Mahkemenin yoğunluğuna göre değişmekle birlikte dava 1–2 hafta içinde sonuçlanabilir; kararın kesinleşmesi ise genellikle 1–2 ay sürer.
6. Anlaşmalı boşanma için avukat zorunlu mudur?
Hayır, zorunlu değildir. Ancak hak kaybı yaşamamak adına avukat desteği önerilir.
7. Anlaşmalı boşanma protokolü zorunlu mudur?
Evet. Protokol olmadan anlaşmalı boşanma davası görülmez. Tüm anlaşma hükümleri yazılı olmalıdır.
8. Anlaşmalı boşanma protokolünde neler olmalı?
- Nafaka türleri (iştirak / yoksulluk)
- Velayet düzenlemesi
- Kişisel ilişki (görüşme) planı
- Mal paylaşımı
- Tazminat talepleri
- Soyadı kullanımı
- Tarafların karşılıklı beyanları
9. Çocuk varsa anlaşmalı boşanma olur mu?
Evet. Çocuk olması anlaşmalı boşanmaya engel değildir; ancak velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri çocuğun üstün yararına uygun olmalıdır.
10. Velayet anlaşmalı boşanmada nasıl belirlenir?
Taraflar velayetin kimde olacağı konusunda anlaşır; hâkim çocuğun yararını gözeterek bunu onaylar.
11. Anlaşmalı boşanmada nafaka zorunlu mudur?
Çocuk varsa iştirak nafakası genellikle gereklidir. Yoksulluk nafakası ise tarafların iradesine bağlıdır.
12. Mal paylaşımı anlaşmalı boşanmada nasıl yapılır?
Taraflar evlilik içinde edinilen malların paylaşımını protokolde açıkça belirtmelidir. Paylaşım taraflarca serbestçe kararlaştırılır.
13. Hâkim anlaşmalı boşanmayı reddedebilir mi?
Evet. Protokol çocuğun yararına veya kamu düzenine aykırı ise hâkim kabul etmeyebilir.
14. Eş duruşmaya gelmezse anlaşmalı boşanma olur mu?
Hayır. Tarafların bizzat duruşmada bulunması zorunludur.
15. Protokol imzalandıktan sonra eşlerden biri vazgeçebilir mi?
Evet. Taraflardan biri duruşmaya gelmez veya boşanmak istemediğini söylerse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.
16. Anlaşmalı boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Aile Mahkemesi’nde açılır. Aile mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu sıfatla görev yapar.
17. Anlaşmalı boşanma için gerekli belgeler nelerdir?
- Dava dilekçesi
- Anlaşmalı boşanma protokolü
- Nüfus kayıt örneği
- Kimlik fotokopisi
- Vekâletname (avukat varsa)
18. Anlaşmalı boşanmada tazminat alınabilir mi?
Evet. Taraflar karşılıklı olarak maddi veya manevi tazminat talep edebilir ya da bundan feragat edebilir.
19. Anlaşmalı boşanmada soyadı kullanılabilir mi?
Evet. Kadın, boşanma sonrası eşinin soyadını kullanmak için eşin rızasıyla mahkemeden izin talep edebilir.
20. Boşanma sonrası nafaka artırımı veya azaltımı yapılabilir mi?
Evet. Şartlarda değişiklik olması hâlinde nafaka arttırma veya azaltma davası açılabilir.
21. Anlaşmalı boşanma kesinleştikten sonra karar geri alınabilir mi?
Hayır. Karar kesinleştikten sonra geri dönüş mümkün değildir.
22. Duruşmaya gitmeden anlaşmalı boşanma olur mu? (E-imza vs.)
Hayır. Türk hukukunda tarafların bizzat hâkim karşısında irade beyanı zorunludur.
23. Anlaşmalı boşanma masrafları ne kadardır?
Harç ve giderler mahkemeye göre değişmekle birlikte çekişmeli boşanmaya kıyasla daha düşüktür. (Net tutarlar kişiye göre değiştiği için burada belirtilmez.)
24. Anlaşmalı boşanma sonrasında velayet değişebilir mi?
Evet. Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa taraflardan biri velayet değiştirme davası açabilir.
25. Anlaşmalı boşanma dilekçesi nasıl yazılır?
Dilekçede taraf bilgileri, boşanma talebi, TMK m.166/3’e atıf ve protokolün sunulduğunun belirtilmesi gerekir. (Örnek dilekçe metni web yazımızda mevcuttur.)