E-posta ve WhatsApp üzerinden yapılan ticari görüşmeler, belirli koşullarda hukuken bağlayıcı sözleşmelerin kurulmasını sağlayabilir. Bir sözleşmenin geçerli olması için her durumda ıslak imzalı belge hazırlanması gerekmez. Ancak tarafların hangi konuda anlaştığı, kabul iradesinin açıklığı ve işlemin kanunen özel bir şekle tabi olup olmadığı önemlidir.
E-posta ile sözleşme kurulabilir mi sorusunun cevabı bu nedenle genel olarak evettir. Aynı değerlendirme WhatsApp yazışmaları için de yapılabilir. Bununla birlikte sözleşmenin geçerli olması ile yazışmaların uyuşmazlık hâlinde ispat gücü birbirinden farklı hukuki konulardır.
Uluslararası Ticarette Yazılı Sözleşme Yapmak Zorunlu mudur?
Türk Borçlar Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe herhangi bir şekle bağlı değildir.
Bu nedenle taraflar, özel bir şekil şartı bulunmayan ticari anlaşmaları sözlü görüşmelerle veya elektronik yazışmalarla kurabilir. Ancak kanunun yazılı şekil, resmî şekil veya başka bir usul öngördüğü işlemlerde ilgili şartların yerine getirilmesi gerekir.
Uluslararası ticarette uygulanacak hukuk da önemlidir. Farklı ülkelerin şekil şartlarına ilişkin düzenlemeleri aynı olmayabilir.
Viyana Satım Sözleşmesi’nde Yazılı Şekil Şartı
Uluslararası mal satışlarında uygulanabilen Viyana Satım Sözleşmesi’nin (CISG) 11. maddesi, satış sözleşmesinin kural olarak yazılı şekilde yapılmasını zorunlu tutmaz.
Bununla birlikte CISG’nin 12 ve 96. maddelerinde belirli devlet çekinceleriyle bağlantılı istisnalar bulunmaktadır. Dolayısıyla sözleşmenin hangi hukuk kurallarına tabi olduğu ayrıca incelenmelidir.
E-Posta Yazışmalarıyla Hukuken Geçerli Sözleşme Kurulabilir mi?
E-posta yazışmaları üzerinden sözleşme kurulabilmesi için tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarında bulunması gerekir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 1. maddesi sözleşmenin kurulmasını bu temel ilkeye bağlar. Ancak her ticari yazışma sözleşme niteliği taşımaz.
Teklif ve Kabulün Belirlenmesi
Örneğin bir ihracatçı, yabancı alıcıya belirli miktarda ürünü belirli bir fiyatla satmayı teklif edebilir. Alıcı da teklifin koşullarını açıkça kabul ettiğini e-posta üzerinden bildirebilir.
Bu durumda ürün, miktar, bedel ve tarafların sözleşme kurma iradesi değerlendirilerek bağlayıcı bir anlaşmanın oluşup oluşmadığı belirlenebilir.
Buna karşılık görüşmelerin devam ettiğini veya henüz kesin karar verilmediğini gösteren ifadeler, her durumda kabul niteliği taşımaz.
Sözleşmenin Esaslı Unsurları Üzerinde Anlaşılması
Tarafların hangi yükümlülükleri üstlendiklerinin anlaşılması gerekir. Ürün özellikleri, fiyat, teslim ve ödeme koşulları bu değerlendirmede önem taşıyabilir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca esaslı noktalarda anlaşılması, ikinci derecedeki bazı hususlar belirlenmemiş olsa bile sözleşmenin kurulmasını sağlayabilir.
Bu nedenle elektronik yazışmalar hazırlanırken belirsiz ifadelerden kaçınılması önemlidir.
WhatsApp Yazışmaları Sözleşme Sayılır mı?
WhatsApp üzerinden yapılan yazışmalar da belirli koşullarda sözleşmenin kurulmasına esas olabilir. Burada belirleyici olan kullanılan uygulama değil, tarafların hukuken bağlayıcı bir anlaşma yapıp yapmadığıdır.
Örneğin bir şirket temsilcisi, belirli ürünlerin satın alınmasına ilişkin şartları mesajlaşma yoluyla kabul edebilir. Ancak mesajı gönderen kişinin yetkisi ve açıklamanın kapsamı değerlendirilmelidir.
WhatsApp’ta Verilen “Tamam” Cevabı Bağlayıcı mıdır?
Bir mesajda yalnızca “Tamam” yazılması, her durumda sözleşme kurulduğu anlamına gelmez.
Bu cevabın hangi teklife karşılık verildiği, önceki mesajlar ve tarafların davranışları önemlidir. Kabulün koşulsuz olup olmadığı da incelenmelidir.
Dolayısıyla tek bir mesaj yerine görüşmenin tamamı değerlendirilmelidir.
Elektronik Yazışmalar Uyuşmazlıklarda Delil Olarak Kullanılabilir mi?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi, elektronik ortamdaki verileri belge kapsamında kabul eder.
Bu nedenle e-postalar, mesajlaşma kayıtları ve diğer elektronik veriler, hukuki uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilir.
Ancak WhatsApp mesajlarının veya e-postaların belge niteliğinde olması, bunların her durumda kesin delil sayılacağı anlamına gelmez. Kayıtların güvenilirliği, kim tarafından oluşturulduğu ve ispat kuralları ayrıca değerlendirilir.
Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli midir?
Ekran görüntüleri bir iddiayı destekleyebilir. Bununla birlikte görüntünün değiştirilip değiştirilmediği, mesajın kim tarafından gönderildiği veya konuşmanın eksik aktarılıp aktarılmadığı tartışma konusu olabilir.
Bu nedenle elektronik yazışmaların mümkün olduğunca orijinal hâliyle, tarih bilgileri ve ilgili ekleriyle birlikte korunması önemlidir.
Güvenli Elektronik İmza ve Kayıtlı Elektronik Posta
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na göre güvenli elektronik imza, elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Ancak kanunun öngördüğü bazı işlemler bu imzayla gerçekleştirilemez.
Kayıtlı elektronik posta (KEP) ise gönderim ve teslimat kayıtlarının güvenilir biçimde tutulmasına yardımcı olur.
Türk Ticaret Kanunu’nun 18/3. maddesi, tacirler arasında temerrüt, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarlar için noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzalı KEP yöntemlerini düzenler.
Şirket Adına Sözleşme Yapmaya Yetkili Kişi Nasıl Belirlenir?
Elektronik ortamda verilen kabulün şirketi bağlayıp bağlamayacağı değerlendirilirken temsil yetkisi önem taşır.
Şirket çalışanlarının tamamının sözleşme yapmaya yetkili olduğu varsayılamaz. Bu nedenle ticaret sicili kayıtları, temsil belgeleri ve varsa verilen özel yetkiler kontrol edilmelidir.
Özellikle yüksek bedelli dış ticaret işlemlerinde yazışmaların kurumsal e-posta adresleri üzerinden yürütülmesi ve yetkili kişilerin açıkça belirlenmesi ispat sorunlarını azaltabilir.
E-Posta Üzerinden Ticari Anlaşma Yaparken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Elektronik ortamda ticari anlaşma yapılırken tarafların kimlikleri, ürün veya hizmetin kapsamı, bedel, teslim koşulları ve ödeme yöntemi açıkça belirtilmelidir.
Yazışmaların hangi aşamada bağlayıcı hâle geleceği de kararlaştırılabilir. Örneğin taraflar, nihai onayın yetkili temsilciler tarafından verileceğini veya belirli bir sözleşme metninin imzalanmasını şart koşabilir.
Ancak bu tür kayıtların hukuki etkisi, uygulanacak hukuk ve tarafların sonraki davranışlarıyla birlikte değerlendirilir.
Sonuç
E-posta ve WhatsApp yazışmaları, ticari sözleşmelerin kurulmasında kullanılabilir. Ancak elektronik ortamda anlaşmaya varılması, bütün hukuki risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Sözleşmenin geçerliliği, tarafların temsil yetkisi, elektronik kayıtların ispat gücü ve varsa şekil şartları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Özellikle uluslararası ticari ilişkilerde yazışmaların açık, tutarlı ve saklanabilir şekilde yürütülmesi, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Resmî Kaynakça
- T.C. Adalet Bakanlığı – 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: Sözleşmenin kurulması, teklif ve kabul, sözleşmelerde şekil ve güvenli elektronik imza hükümleri (m. 1–2, 12–15).
https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103273 - T.C. Adalet Bakanlığı – 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: Elektronik verilerin belge niteliği, senetle ispat ve güvenli elektronik imzalı belgeler (m. 199–205).
https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103103 - T.C. Adalet Bakanlığı – 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: Tacirler arasındaki ihbar ve ihtarlar ile elektronik iletişim hükümleri (m. 18/3).
https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103039 - Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu – Elektronik İmza Genel Bilgi: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve güvenli elektronik imzanın hukuki sonuçları.
https://www.btk.gov.tr/elektronik-imza-genel-bilgi - Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu – Kayıtlı Elektronik Posta Genel Bilgi: KEP sisteminin hukuki niteliği ve elektronik iletişimde delil güvenliği.
https://www.btk.gov.tr/kayitli-elektronik-posta-genel-bilgi - Birleşmiş Milletler UNCITRAL – Viyana Satım Sözleşmesi (CISG): Uluslararası mal satışlarında sözleşmenin kurulması, teklif, kabul ve şekil serbestisi (m. 11–12, 14–24, 96).
https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods/cisg
Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Spesifik durumlar için mutlaka bir avukata danışınız!
